W pierwszej połowie 2026 r. ceny producentów chemikaliów w UE były o 5,1% wyższe niż rok wcześniej, a produkcja od stycznia do lipca spadła o 2,0% – wynika z raportu Cefic Chemical Trends Report za trzeci kwartał. Płacisz więcej za surowce i rozkładasz koszty stałe na mniej partii, więc każdy kilogram, który partia traci przez odparowanie, osad w zbiorniku albo beczkę niezgodną ze specyfikacją, kosztuje więcej niż rok temu.
Mieszaniny, które są już na rynku, także trzeba będzie do 1 maja 2028 r. sklasyfikować według nowych klas zagrożenia CLP, więc twój dział techniczny ma dość pracy. Koszty partii możesz natomiast policzyć dokładnie na podstawie danych, które już rejestrujesz. W tym wpisie pokazujemy, jak to zrobić w SAP Business One z CompuTec ProcessForce i CompuTec PDC.
Spodziewane straty wpisane w recepturę
Większość procesów chemicznych traci przewidywalną część materiału: rozpuszczalnik odparowuje podczas mieszania, żywica osadza się na ściankach reaktora, filtr zatrzymuje część produktu. Jeśli receptura (BOM) zakłada 100% uzysku, każde zlecenie produkcyjne zaczyna się od niedoboru, a ktoś na hali produkcyjnej uzupełnia różnicę na oko.
W CompuTec ProcessForce spodziewaną stratę zapisujesz jako planowany uzysk, a każde zlecenie produkcyjne planuje wtedy tyle materiału i czasu zasobów, ile potrzeba, by ją pokryć. Uzysk ustawia się w recepturze, więc plany od początku uwzględniają stratę, a receptura oparta na udziałach procentowych zachowuje właściwe proporcje zarówno przy 200 kg, jak i przy 2000 kg.
Co partia naprawdę wyprodukowała
Planowany uzysk przydaje się tylko wtedy, gdy porównujesz z nim każdą partię, a to oznacza rejestrowanie wszystkich produktów wyjściowych, nie tylko produktu głównego.
CompuTec ProcessForce rejestruje koprodukty, produkty uboczne i odpady razem z produktem głównym. Rozpuszczalnik odzyskany przez destylację wraca do magazynu jako produkt uboczny, gotowy do ponownego użycia lub sprzedaży, a materiał, który nadaje się tylko do utylizacji, też jest rejestrowany, więc widać, ile odpadów powstaje w każdej partii.
W każdym zleceniu produkcyjnym rzeczywisty uzysk każdego produktu wyjściowego jest wyliczany przez porównanie tego, co partia wyprodukowała, z planem. Partia, która traci 7% zamiast zwykłych 4%, rzuca się w oczy, póki przyczynę łatwo jeszcze ustalić.
Te liczby są tak dokładne jak ważenia, na których się opierają. Z CompuTec PDC operatorzy ważą materiały na wadze przemysłowej podłączonej do systemu w chwili wydania do produkcji, więc zużycie każdej partii pochodzi z wagi, a nie z wpisanego szacunku.
Koszt każdej partii
Kalkulacja kosztów zlecenia produkcyjnego porównuje, ile partia miała kosztować, z tym, ile kosztowała naprawdę. Opiera się na faktycznie wydanych ilościach, a z CompuTec PDC także na czasach ustawiania i przebiegu zarejestrowanych na hali produkcyjnej.
Koszty partii są rozdzielane proporcjonalnie na wszystko, co wyprodukowała, łącznie z koproduktami i odpadami, więc każdy produkt wyjściowy ponosi swoją część kosztów. W zestawieniu z analizą uzysku kalkulacja kosztów zlecenia produkcyjnego pokazuje, skąd wzięło się odchylenie: z wyższych cen surowców, z ich większego zużycia albo z dłuższego czasu w reaktorze. Każda z tych przyczyn wymaga innej reakcji.
Najpierw napoczęte partie
Napoczęte opakowania to niepozorne źródło strat. Gdy zlecenie produkcyjne pobiera materiał w kilku wydaniach, pobieranie ściśle według daty ważności może w trakcie przełączyć się na inną partię, a otwarta beczka żywicy z kilkoma kilogramami w środku zostaje i traci ważność.
CompuTec ProcessForce może najpierw dokończyć partię, którą zlecenie produkcyjne już napoczęło, a dopiero potem wybrać następną według daty ważności. Zachowujesz zasadę FEFO i nie zostawiasz otwartych beczek.
Podwyżka cen sprawdzona, zanim nastąpi
Gdy dostawca zapowiada podwyżkę, musisz wiedzieć, jak zmieni ona koszt każdego wyrobu gotowego na wszystkich poziomach receptury.
Kategorie kosztów w CompuTec ProcessForce pozwalają wprowadzić nową cenę do osobnego zestawu kosztów i zobaczyć jej wpływ na każdy produkt, w którym występuje ten materiał, bez zmieniania kosztów, na których pracuje produkcja. Nowe koszty stosujesz dopiero wtedy, gdy tak zdecydujesz.
Więcej znajdziesz w naszych wcześniejszych wpisach o kalkulacji kosztów w SAP Business One i CompuTec ProcessForce i zarządzaniu uzyskiem oraz na stronach Kalkulacja kosztów i Receptury i marszruty. Strona Przemysł chemiczny pokazuje szerzej, jak rozwiązania CompuTec wspierają producentów chemikaliów, a jeśli chcesz zobaczyć to na własnych recepturach, umów prezentację.
