W dzisiejszym wpisie chcę skupić się na ważnym zagadnieniu: kalkulacji kosztów produkcji. Możliwości SAP Business One są w tym obszarze bardzo ograniczone. Dlatego w CompuTec ProcessForce, naszym zintegrowanym rozwiązaniu dla zaawansowanej produkcji, stworzyliśmy osobne narzędzie. Ta funkcjonalność nazywa się „kalkulacja kosztów” (costing).
Budując ten mechanizm, od początku opieraliśmy się na tych obszarach, z których pochodzą informacje o kosztach. Chodzi przede wszystkim o metody wyceny materiałów. Określają one, jak wyceniać zapasy i ilości wydane do produkcji, a także jak wyliczać wartość receptury (BOM) i zlecenia produkcyjnego. Obecnie dostępne są cztery metody wyceny materiałów: średnia ważona, koszt standardowy, FIFO oraz wycena według partii lub numerów seryjnych. Drugim kluczowym elementem są kategorie kosztów. Określają one nie tylko bieżącą, ale i przyszłą wycenę materiałów, łącznie ze wszystkimi szczegółami receptury. W kategorii kosztów można gromadzić bieżące dane i dowolnie je zmieniać. Pełny obraz uzupełniają koszty ogólne, które można dodać i podzielić na stałe i zmienne.
Jak widać na zrzucie ekranu powyżej, system daje dużą swobodę w zarządzaniu kosztami. Do obliczeń możesz dodawać zarówno wartości, jak i koszty. Ważne: przy zakładaniu każdego nowego materiału lub zasobu system tworzy dla niego rekord standardowej kategorii kosztów „000”. Obok niej można utworzyć dowolnie wiele wariantów kategorii kosztów. Każda utworzona kategoria kosztów powstaje też dla każdej rewizji materiału, co daje jeszcze więcej możliwości przy późniejszym zarządzaniu kosztami. Podobnie jest z zasobami, z tą różnicą, że tu o wszystkim decyduje rodzaj czasu, do którego przypisuje się koszt: czas oczekiwania, czas ustawiania, czas przebiegu lub czas magazynowania. W definicji kont zasobów można ponadto księgować koszty zasobu na osobne konta dla każdego rodzaju czasu.
Dzięki temu koszty zasobów można swobodnie analizować. Do zbierania kosztów poszczególnych materiałów i wyrobów gotowych służy narzędzie do zwijania kosztów, które sumuje je według struktury wyrobu, czyli udziału poszczególnych składników. Kalkulacja obejmuje wtedy tylko te dane, które rzeczywiście znajdują się w tej strukturze.
Przejdźmy do kosztów receptury i zlecenia produkcyjnego. Najważniejszą rolę odgrywają tu kategorie kosztów i struktura podziału kosztów. Podstawą jest standardowa kategoria kosztów – jeśli zostanie starannie przygotowana, daje pełny obraz rzeczywistego kosztu produkcji.
Poniżej widać kalkulację kosztów receptury.
Jak widać, kalkulacja może objąć wszystkie składniki kosztu: surowce, koprodukty, odpady i oczywiście wykorzystane zasoby. Koszty są podzielone na trzy grupy: ATL (At This Level, koszty tego poziomu) obejmuje koszty surowców i zasobów, LL (Low Level, niższe poziomy) – koszty półproduktów, a CA (Cost Allocation, podział kosztów) – koprodukty i odpady. W podsumowaniu system pokazuje też koszty według rodzaju i ich procentowy udział w wartości wyrobu gotowego. Pole kategorii kosztów u góry okna pozwala sprawdzić wartość w różnych momentach albo przeprowadzić wycenę według wcześniej ustalonej kategorii. Kalkulacja może też uwzględniać rewizję i ilość, dla której jest wykonywana. Dzięki tym mechanizmom koszt produkcji można wyliczyć bardzo szybko.
Kolejny element to kalkulacja kosztów zlecenia produkcyjnego, widoczna poniżej.
Ten widok pokazuje różnice między planowanym kosztem zlecenia produkcyjnego a rzeczywistym zużyciem materiałów i faktycznym czasem jego realizacji. System porównuje te wartości i przedstawia odchylenia oraz wszystkie wartości szczegółowo: na pierwszej karcie dla wszystkich zużytych materiałów, a na drugiej, widocznej na zrzucie, rozliczenie rzeczywistego czasu z marszruty w podziale na koszty operacji i zasobów. Dzięki temu możesz przeglądać koszty zleceń, analizować je i w razie potrzeby podejmować działania korygujące, zwłaszcza dotyczące efektywności wykorzystania wszystkich elementów produkcji.
Na koniec chcę pokazać, jak wszystkie omówione wartości i mechanizmy można wykorzystać w raportowaniu efektywności produkcji. Ilustruje to poniższy fragment raportu efektywności produkcji, który zestawia koszty planowane z bieżącymi dla wszystkich składników i ich elementów.
Ten raport to tylko przykład tego, jak można wyliczać wartości, których potrzebuje produkcja. Przygotowano go w SAP Crystal Reports, a w tym narzędziu można zbudować dowolny raport potrzebny do analizy i optymalizacji produkcji w przedsiębiorstwie. Raport można też udostępnić innym użytkownikom z możliwością aktualizacji, a użytkownicy mogą w czasie rzeczywistym tworzyć własne widoki zawartych w nim danych.
Głównym celem tego wpisu było pokazanie, że CompuTec ProcessForce to nie tylko rozwiązanie dla zaawansowanych procesów produkcyjnych, ale też narzędzie do efektywnej i wszechstronnej kalkulacji kosztów produkcji. Oczywiście możliwości CompuTec ProcessForce są znacznie szersze – dziś omówiłem tylko jeden ich obszar.
