W lipcu 2026 r. Komisja Europejska opublikowała w zaleceniu Komisji (UE) 2026/1801 nowe wartości orientacyjne dla mykotoksyn w paszach. Stosuje się je od 1 lipca 2027 r., a w przypadku kukurydzy, sorgo, soi, słonecznika i produktów pochodnych od 1 października 2027 r. Część wartości jest znacznie niższa od dotychczasowych, w większości pochodzących z 2006 r. Dwa przykłady dla deoksyniwalenolu (DON), w mg/kg przy wilgotności 12%:
| Pasza | Do 30 czerwca 2027 r. | Od 1 lipca 2027 r. |
|---|---|---|
| Zboża z wyjątkiem kukurydzy | 8,0 | 4,0 |
| Mieszanki paszowe pełnoporcjowe dla świń | 0,9 | 0,7 |
Zalecenie nie jest prawem, ale Komisja oczekuje, że podmioty działające na rynku pasz przyjmą te wartości jako granice krytyczne w swoich planach HACCP, a od państw członkowskich – że tego dopilnują. Weźmy partię pszenicy paszowej z wynikiem 5,2 mg/kg DON. Dziś jest wyraźnie poniżej wartości orientacyjnej. Od 1 lipca 2027 r. będzie ją przekraczać. Jeśli produkujesz mieszanki paszowe lub premiksy, mielisz zboże albo tłoczysz nasiona oleiste, najbliższe miesiące to czas, by upewnić się, że każda kupowana partia jest zbadana, udokumentowana i możliwa do prześledzenia. W tym wpisie pokazujemy, jak pomagają w tym CompuTec ProcessForce i CompuTec PDC w SAP Business One.
Każda dostawa badana według nowych wartości
Zalecenie przewiduje, że próbki bada się jednocześnie na obecność wszystkich pięciu objętych nim mykotoksyn: DON, zearalenonu, ochratoksyny A, toksyn T-2 i HT-2 oraz fumonizyn. Wszystkie wartości podaje też w odniesieniu do wilgotności 12%, więc wynik niewiele mówi bez wilgotności tej samej próbki.
W CompuTec ProcessForce protokół testowy określa, co bada się w każdym surowcu: w tym przypadku pięć mykotoksyn i wilgotność, każdy parametr z własnym limitem, dzięki czemu kukurydzę i pszenicę bada się według wartości właściwych dla każdej z nich. Przy księgowaniu dokumentu PZ test kontroli jakości albo pula testów może powstać automatycznie, więc laboratorium zawsze wie, które partie czekają na badanie.
Mykotoksyny rzadko rozkładają się w partii równomiernie, więc pojedyncza próbka może ominąć właśnie tę jej część, która ma znaczenie. W puli testów kontroli jakości protokół testowy określa, ile próbek pobiera się z partii, dla każdej z nich powstaje powiązany test, a pula przyjmuje lub odrzuca całą partię według ustalonej przez ciebie liczby akceptacji i liczby odrzucenia. W przypadku mykotoksyn możesz nie dopuszczać ani jednej negatywnej próbki.
W ramach jednego testu możesz też zapisać kilka wyników dla tej samej właściwości, na przykład gdy DON oznacza się dwukrotnie albo wilgotność mierzy się w kilku miejscach partii. Każdy odczyt jest zapisywany z datą, godziną i nazwiskiem kontrolera, test pokazuje odsetek wyników pozytywnych i negatywnych, a w przypadku wartości mierzonej, takiej jak wilgotność, średnią można przenieść jako wynik testu. Dzięki mobilnej aplikacji kontroli jakości wyniki można wprowadzać na tablecie lub telefonie już przy przyjęciu, a w CompuTec ProcessForce są zapisywane od razu.
Każda partia wstrzymana do pozytywnego wyniku
Wynik testu na nic się nie zda, jeśli ktoś użyje zboża, zanim wynik będzie znany. Przyjmowane partie mogą być od początku zablokowane, a CompuTec ProcessForce zwalnia je automatycznie, gdy test zakończy się wynikiem pozytywnym i zostanie zamknięty, albo blokuje je, gdy test wypadnie negatywnie. Zablokowanej partii nie można pobrać do zlecenia produkcyjnego ani wydać na dokumencie WZ.
Każdy dokument PZ może przyjąć partie jako zablokowane i tworzy pulę testów kontroli jakości z jednym testem na próbkę, obejmującym pięć mykotoksyn i wilgotność. Gdy pula da wynik pozytywny, partia jest zwalniana do zleceń produkcyjnych i dokumentów WZ; jeśli nie, partia jest blokowana, a protokół niezgodności i działań korygujących (PNiDK) zapisuje podjęte działania.
Dokument PZ
Partie mogą być przyjmowane jako zablokowane, a testy powstają automatycznie
Pula testów kontroli jakości
Każda próbka badana według limitów dla danego surowca
- 5 mykotoksyn
- Wilgotność
Partia zwolniona
Dostępna dla zleceń produkcyjnych i dokumentów WZ
Partia zablokowana
Protokół PNiDK zapisuje podjęte działania
Test czeka na zamknięcie PNiDKPartia pozostaje zablokowana od przyjęcia do pozytywnego wyniku i zamknięcia testu.
Zgodnie z zaleceniem paszę, w której przekroczono wartość orientacyjną, należy wykorzystywać lub sprzedawać wyłącznie z zastosowaniem środków ostrożności, a gdy przekroczona zostanie wartość dla mieszanek paszowych pełnoporcjowych lub uzupełniających albo dla materiałów paszowych przeznaczonych do bezpośredniego karmienia zwierząt, oczekuje się oceny ryzyka. Cokolwiek postanowisz w sprawie partii pszenicy z wynikiem 5,2 mg/kg, będziesz potrzebować zapisu tej decyzji.
Gdy test wypadnie negatywnie, zapisuje to protokół niezgodności i działań korygujących (PNiDK). Przenoszą się do niego dane negatywnego testu, a ty dodajesz przyczyny, działania zabezpieczające i korygujące oraz działanie magazynowe, na przykład przeniesienie partii do osobnego magazynu, z powiadomieniem dla osoby, która je wykona. Można dołączyć raporty z laboratorium i ocenę ryzyka. Utworzenie protokołu zmienia status testu na „Oczekiwanie na PNiDK”, a test pozostaje zablokowany do zamknięcia protokołu, więc partii nie da się zwolnić, dopóki niezgodność jest otwarta.
Co dostarcza każdy dostawca
Zalecenie oczekuje też, że dostawcy przekażą producentom mieszanek paszowych wystarczające informacje o zawartości mykotoksyn w tym, co sprzedają. Drugą połowę tego obrazu tworzą twoje własne wyniki. Każdy test jest powiązany z przyjętą partią, więc sezon po sezonie powstaje historia tego, co dostarcza każdy dostawca.
Na tej podstawie nadajesz każdemu dostawcy ocenę, a w CompuTec ProcessForce ocena decyduje, jak często bada się jego dostawy: od dostawcy z długą serią dobrych wyników rzadziej, a od nowego dostawcy albo takiego z oceną poniżej celu przy każdej dostawie. Kartę oceny dostawcy i testy zależne od oceny opisujemy dokładniej we wpisie o jakości dostawców w farmacji i life sciences; ta funkcjonalność działa tak samo w przypadku kupowanego zboża i nasion oleistych.
Od partii zboża do gotowej paszy
Jeśli okaże się, że partia zboża przekracza wartość orientacyjną, gdy została już zużyta, musisz od razu wiedzieć, do których partii paszy trafiła i którzy klienci je otrzymali. Śledzenie partii w CompuTec ProcessForce pokazuje drogę każdej partii w obu kierunkach: od partii dostawcy przez półprodukty do gotowej paszy i dokumentów WZ, na których ją wysłano.
Śledzenie jest tylko tak kompletne, jak zapis tego, które partie trafiły do każdego zlecenia produkcyjnego. Z CompuTec PDC operatorzy rejestrują wydawane surowce i wyprodukowaną paszę na ekranie dotykowym przy linii, a ekran wydania do produkcji pokazuje ilość pobraną z każdej partii, więc nikt nie musi zapisywać numerów partii i przepisywać ich później.
Palital Feed Additives, holenderski producent powlekanych dodatków paszowych, pracuje w ten sposób z CompuTec ProcessForce i CompuTec PDC: każda partia pozostaje zablokowana, dopóki nie zwolnią jej dział jakości i laboratorium, a Palital potrafi w kilka minut prześledzić partię od surowca do produktu końcowego i z powrotem. W historii klienta opisujemy, jak firma wdrożyła to ze swoim partnerem wdrożeniowym, firmą Logres.
Gdy odbiorca potrzebuje wyników badań mykotoksyn, czego zalecenie oczekuje w razie przekroczenia wartości, świadectwo analizy można wygenerować z wyników testów tej partii, więc przekazujesz te same liczby, które zapisało twoje laboratorium.
Szerzej o tym, jak rozwiązania CompuTec wspierają producentów pasz i środków do upraw oraz przetwórców płodów rolnych, piszemy w opisie branży Agrobiznes, a wszystkie możliwości testowania szczegółowo opisujemy na stronie Kontrola jakości i reklamacje. Umów prezentację, a pokażemy, jak skonfigurować te testy dla surowców, które kupujesz.
